‘विश्वविद्यालयका रुपमा अगाडि बढ्न सक्षम छौं’

 

चुडामणी शर्मा कट्टेल

कार्यकारी निर्देशक,नेपाल पर्यटन तथा होटल व्यवस्थापन एकेडेमी (नाथम)

लामो समय शैक्षिक क्षेत्रमा योगदान दिनु भएका चुडामणी शर्मा कट्टेल हाल नाथममा कार्यकारी निर्देशक हुनुहुन्छ । लामो समय द्रव्य शाह बहुमुखी क्याम्पसमा अध्यापन गराउनु भएका कट्टेल विगत चार वर्ष देखि नेपाल पर्यटन तथा होटल व्यवस्थापन एकेडेमी (नाथम) मा कार्यकारी निर्देशकको रुपमा कार्यरत हुनुहुन्छ । यो बीचमा उहाँले नाथममा थप पर्यटन र होटल व्यवस्थापनको स्नातक तहमा थप ४० ४० कोटा उहाँकै पहलमा थपिएको छ । यस्तै नाथमलाई विश्वविद्यालय बनाउने पहल समेत अगाडि बढिरहेको छ । प्रस्तुत छ,नाथमकै सेरोफेरोमा रहेर कार्यकारी निर्देशक कट्टेलसँग www.yeskathmandu.com ले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश

नाथमले अहिले के कस्ता शैक्षिक कार्यक्रमहरु सञ्चालन गरिरहेको छ ?
२०२९ सालमा युनडिपीको सहयोगमा होटल म्यानेजम्यान्ट टेर्निङ सेन्टरको रुपमा (HMTT) स्थापना भएको हो । विभिन्न तालिमहरु संचालन गर्दै यसले २५ वर्षसम्म टुरिष्ट गाइड, ट्रेकिङ गाइड, र्याफटिङ गाइड आदि तालिमलाई निरन्तरता दिएको हो । वि स.२०५६ सालमा शैक्षिक पाठ्यक्रम थपियो । जसअन्तर्गत होटेल व्यवस्थापनको स्नातक तह संचालन सुरु भयो । त्यस्तै २०६२ सालमा पर्यटन विषयको स्नातक तह BTTM   २०६८ सालमा हस्पिटालिटीको स्नातकोत्तर पाठ्यक्रम  MHM को सुरुवात भयो । यी सबै त्रिभुवन विश्वविद्यालय सम्बन्धन प्राप्त हुन । नाथमले विशेष गरी प्राविधिकलाई ध्यान दिने गरेको छ ।

हाल यहाँबाट उत्पादित जनशक्तिको अवस्था कस्तो छ ?
नाथमबाट शिक्षा र ज्ञान पाएका, यहाँबाट उत्पादित जनशक्तिहरु क्रियाशिल छन् । नेपालमा रहेका अधिकांश गाइडहरु हाम्रै उत्पादन हुन । यहाँबाट उत्पादित जनशक्ति वेरोजगार छैनन । यहाँबाट BTTM  गर्नेहरुमध्ये ९१ प्रतिशत विद्यार्थीहरु काम गरिरहेको छन् । ३० प्रतिशत नेपालमा, अधिकाम्स अमेरिका, युरोप, क्यानडा, अष्ट्रेलिया र खाडी मुलुकमा पुगेका छन् । त्यस्तैै यहाँबाट BTTM गर्ने विद्यार्थीहरुमध्ये ७० प्रतिशत नेपाल लगायत विदेशी विभिन्न वायु सेवा कम्पनी, ट्राभल एजेन्सी लगायत पर्यटन व्यवसायमा आवद्ध छन् । यहाँबाट BTTM  गरेका विद्यार्थीहरुमध्ये ९३ प्रतिशत प्रत्यक्ष रोजगारीमा संम्लग्न छन् । यसरी हेर्ने हो भने हाम्रो संस्थाबाट शिक्षित/प्रशिक्षित भएका विद्यार्थीहरु काम नपाएर भौतारिरहेको अवस्था छैन । नाथमले राष्ट्रको आर्थिक सम्वृद्धिमा समेत प्रत्यक्ष सहयोग पु¥याईरहेको छ ।

तपाईहरुले यसको गुणस्तरमा कसरी व्यवस्थापन गर्नु भएको छ ?
स्थापना देखि नै हामीले गुणस्तरीयतामा कहिल्यै कसैसँग सम्झौता गरेनौं । जब हामीलाई नेपाल सरकारले मान्यता प्रदान ग¥यो । हामीसँग जोडिएर काम गर्ने ILO,UNDP  जस्ता विदेशी संस्थाहरु आए । यो पछाडि हाम्रा कार्यक्रम र दायरा अझै फराकिलो बन्यो । शैक्षिक पाठ्यक्रमको अलवा प्राटिकलमा हामीले विशेष जोड दिँदै आएका छौं । प्राटिकल गर्नका लागि आवश्यक पर्ने सम्पूर्ण स्रोत साधन हामीसँग छ । त्यस्तै अर्काे विशेषता भनेको विशेषज्ञ प्रशिक्षकहरु हुन । हाम्रो कलेजले अहिलेसम्म राजनीतिको प्रभावबाट पूर्ण मुक्त छ । एक दिन पनि बन्द, हड्ताल भएको उदाहरण छैन । हामीकहाँ नेता बन्ने भन्दा पनि राम्ररी पढ्ने, सिक्ने ,दक्ष बन्ने वातावरण रहेको छ । अर्काेतर्फ आर्थिक हिसावले पनि सबल छौं तसर्थ गुणस्तरमा कुनै सम्झौता गरेका छैनौं ।

शुल्क र गुणस्तरका हिसाबले नाथम धेरै विद्यार्थी/अभिभावकको रोजाईमा परेको छ । तर,कोटाको सिमाको कारण धेरै विद्यार्थी नीजी कलेजमा पढ्न बाध्य छन् । कोटा बढाउने सम्बन्धमा केही योजना बनाउनु भएको छ ?
विश्वविद्यालयसँग कोटा थपको माग गरिरहेका छौं । हामीले पनि धेरै भन्दा धेरै विद्यार्थीहरुलाई प्रशिक्षण दिन खोजेका छौं । हामी थप विद्यार्थी पढाउन, सेवा दिन सक्षम हुँदाहुँदै पनि विश्वविद्यालयका व्यवस्ताका कारण कोटा थप्न सकिरहेका छैनौं । यस सम्बन्धमा विभिन्न बैंठकमा कुरा उठेका पनि हुन तर कार्यन्वयनमा ल्याउन सकिरहेका छैनौं ।

नाथमलाई पर्यटन र होटल व्यवस्थापनको विश्वविद्यालय बनाउने कुरा चलेको धेरै भयो, यसको प्रक्रिया के हुँदै छ ?
ठूलो संस्थाको पुच्छर समातेर सधै कति बस्ने ? हामीलाई नै पर्यटन विषयको व्यवस्थापन गर्ने जिम्मा दिए हुन्थ्यो भन्ने हाम्रो माग हो । जसरी यो क्षेत्रको तालिमको जिम्मा सरकारले हामीलाई दिएको छ । तर, एकेडेमीको जिम्मा भने त्रिभुवन विश्वविद्यालयको मातहतमा छ । हामीसँग विश्वविद्यालय सञ्चालको लागि सबै वातावरण छ । तर,अधिकार नपाएको कारण नाथमलाई विश्वविद्यालय बनाउन सकेका छैनौं । पर्यटन विषयका विभिन्न पाठ्यक्रमहरु हामीले नै निर्माण गर्न पाउने र यसको सर्टि्फिकेटहरु हामी मार्फत नै वितरण गर्न पाइयोस् भन्ने हाम्रो माग हो । पर्यटनको सम्पूर्ण कोर्ष नाथम मार्फत गर्ने हाम्रो माग हो । नाथमलाई पर्यटनमय बनाउने हाम्रो चाहाना हो । यो विषयमा सम्माननीय प्रधानमन्त्री समक्ष कागजात पठाईसकेका छौं । मन्त्रालय सचिव, लगायत सरकारोवालासँग छलफल भई हाम्रो बोर्डले पनि पास गरिसकेको छ । त्रिभुवन विश्वविद्यालयले धेरै विषय समेटेको छ । उस्लाई धेरै बोझ पनि छ । पर्यटन विषयको मात्रै हामीलाई जिम्मा दिने हो भने हामी विश्वविद्यालयका रुपमा सबै जिम्मेवारी लिएर अगाडि बढ्ने थियौं ।

यहाँ आफैं विगत चार वर्ष देखी यो संस्थामा आवद्ध हुनुहुन्छ । यसवीचमा के के प्रगति भए ?
म यँहा आएपछि भएका श्रोतसाधनलाई उपयोग गर्नुपर्छ भनेर विद्यार्थी संख्या थप्नका लागि निकै मेहेनत गरे । विश्वविद्यालयबाट कोटा ल्याउन निकै कठिन हुँदो रहेछ । म आएपछि द्यज्ःरद्यत्ः र मा ४०/४० सिट थप भयो । त्यस्तै प्राक्टिकल होटल मुद्धाका कारण रोकिएको थियो । म आएसँगै मुद्धा फुकुवा भयो । यसको काम अगाडि वढेको छ । होटललाई भाडामा दिने काम अगाडि बढेको छ । महानगरपालिकामा होटेलको जग्गा पास गर्ने कार्य निकै सकसका साथ सम्पन्न भयो । यसलाई विश्वविद्यालय वनाउन विभिन्न सरोकारवालाहरुसँग छलफल चलिरहेको छ । विभिन्न विश्वस्तरीय प्रदर्शन समारोह सम्पन्न गर्न छलफल भएको छ । हामिले थाइल्याण्डको राजाभाट विश्वविद्यालयसँग सम्झौंता गरेका छौं । त्यस्तै द्यएह्क्ष् चाइनासँग सम्झौंता भएको छ । ती विश्वविद्यालयहरुमा इन्टर्न गर्न हाम्रा विद्यार्थीले मौका पाउने भएका छन ।

चाहेर पनि यो अवधीमा गर्न नसक्नु भएको केही छ ?
लाखौं प्रयास गरेर पनि नसकेको विश्वविद्यालयमा रुपान्तरण गर्न नसक्नु हो । अबको मुख्य काम÷चुनौती नैं यही हो । विभिन्न तालिमहरु चलिरहेको छ । विभिन्न संस्थाहरुसँग सहकार्य गरेर काम भैरहेको छ । नेपालले विदेशका विशेष गरी सार्क राष्ट्रका विद्यार्थीहरुलाई छात्रवृत्ति दिई सार्क राष्ट्रको प्रत्येक देशको एक÷एक विद्यार्थीलाई निशुल्क पढाउने र एक जना सशुल्क पढाउन खोजिएको हो । तर विभिन्न नियमका कठिनाईका कारण पूरा गर्न सकिएन ।

आफ्नो कार्यकालको मुल्यांकन गर्दा तपाई कतिको सफल ठान्नुहुन्छ ?
पर्यटन मन्त्रालयबाट केही वर्षका लागि यो संस्थाको नेतृत्व लिने गरी पठाइन्छ । तर अवस्था कस्तो छ भने, यहाँको संरचना थाहा पाउन एक वर्षले पुग्दैन । म शिक्षण पृष्ठभूमीबाट आएको व्यक्ति हुँ । स्कुल नभएको स्थानमा आफैंले विद्यालय निर्माण गरेर २२ वर्ष प्राचार्य भएर सम्हाले । एउटा गति दिँए । विभिन्न शिक्षक संगठनको नेतृत्व गरेको व्यक्ति हुँ । गोरखाको द्रव्यशाह क्याम्पसमा विना पारिश्रमिक काम गरे । यी र यस्तै अनुभव भएको व्यक्ति हुँ ।
म यहाँ नेतृत्व लिन आँउदा सुविधा सम्पन्न थियो । मात्र खाँचो थियो गुणस्तरीयताको । तसर्थ मैले यँहा आएपछि गुणस्तरीय शिक्षामा जोड दिए । म कति सफल /असफल त्यस्को मुल्यांकन आफैंले गर्नेभन्दा अरुलाई छोडिदिन्छु । बस, जति समय काम गरें पूर्ण इमान्दार भएर काम गरे ।

आगामी नेतृत्तबाट के–कस्ता अपेक्षा राख्नु भएको छ ?
आगामी नेतृत्वले पूरानो चिजलाई अगाडि लैजाने मात्र हो । नाथम एउटा सिस्टममा चलेको छ । यसलाई निरन्तरता दिने हो । खाँचो त आगामी नेतृत्वले यस्लाई विश्वविद्यालय वनाउन पहल गरोस् भन्ने हो मैले देखेको सपना यही हो । जो मैले पूरा गर्न सकिन । नाथमलाई परनिर्भर होइन आफ्नै खुट्टामा उभिने वनाउनु पर्छ । यसलाई छुट्टै विकास ऐन ल्याएर स्वचालित वनाउनु पर्छ भन्ने मेरो धारणा हो ।

पर्यटन तथा होटल व्यवस्थापन विषय लिएर अध्ययन गर्न चाहने विद्यार्थीहरुलाई के सल्लाहरसुझाव दिनुहुन्छ ?
पहिलो त, नेपालको प्रकृति नै अद्धितीय छ । संस्कृति सभ्यतामा विविधता छ । प्राकृतिक सौन्दर्य संसारकै अलौकिक छ । खाँचो छ त यी प्रकृति/ संस्कृतिलाई प्याकेज वनाएर विदेशीलाई बेच्न । खाँचो छ,यस प्रकारको सेवा सुबिधा दिनका लागि हामी सक्षम बन्न । त्यही क्षमता अभिवृद्धि गर्नको लागि हामीले पर्यटन र होटल व्यवस्थापनमा पढ्नुपर्छ । हामीसँग भएका यी स्रोत साधनको प्रयोगबाट मनग्य आर्थिक लाभ लिन सक्छौ । अरु विषय पढेर काम खोज्दै हिड्नुभन्दा यो विषय पढेर थोरै समयमा नै आर्थिक लाभ लिन सक्ने हुँदा यो विषयको महत्व छ । पढ्न आग्रह गर्दछु ।

पर्यटनको क्षेत्रमा नेपालको प्रचुर सम्भावना हुँदाहुँदै यथेष्ट विकास हुन नसक्नुको कारण के ठान्नुहुन्छ ?
सर्बप्रथम हामीसँग आधारभुत आवश्यकता भएनन् । एउटा विदेशी पर्यटक आएर घुम्न चाहेको ठाँउमा सहजै उ पुग्न सक्दैन । खोजिएका सुविधा तत्कालै उपलव्ध छैनन् । खोजिएका जस्ता गाईडहरु छैनन । पर्यटकका लागि सबै स्थानमा बस्ने, खाने योग्य ठाँउ छैन् । हवाई यातायात सहज छैन । सडक यातायात जल यातायातको राम्रो व्यवस्था छैंन । यसरी यी विभिन्न संरचनालाई निर्माण गर्ने पर्यटकीय गतिविधी संचालनको खाका तयार गर्ने लगाएत काम गर्न सकेको खण्डमा नेपालमा पर्यटन विकास गर्न सकिन्छ । हामीसगँ भएका प्रकृति संस्कृतिलाई उपयोग गरी पर्यटनको विकास मार्फत हामी आर्थिक सम्बृद्धिको बाटोमा अग्रसर हुन सक्छौ्

LEAVE COMMENT

Comment *
Your Name *
Email *
Website
 

Related Posts
Don't miss it
Editors choice